6.Бастауыш ұйымның органдары

6.1.Бастауыш ұйымның жиналысы (конференциясы) қажеттілігіне қарай, бірақ жылына кемінде екі рет өткізіледі. Кәсіподақ мүшелері жиналыстың (конференцияның) өткізілетін күні, күн тәртібі және орны туралы белгіленген мерзімге дейін екі аптадан кешіктірмей хабардар етіледі.

6.2.Кезектен тыс жиналыс (конференция) кәсіподақ комитетінің (проорганизатордың) өз бастамасы бойынша, ұйымның үштен бір мүшесінің бастамасы бойынша немесе жоғары тұрған кәсіподақ органының ұсынысы бойынша шақырылады. Кәсіподақ мүшелері кезектен тыс жиналыс (конференция) өткізу күні, күн тәртібі және орны туралы оны өткізуге дейін бір аптадан кешіктірмей хабардар етіледі.
Жиналыс, егер оның жұмысына бастапқы ұйымның мүшелерінің жартысынан астамы қатысса, заңды болып есептеледі.
Конференция оның жұмысына сайланған делегаттардың кемінде үштен екісі қатысқан жағдайда заңды болып есептеледі.

6.3.Конференцияға делегаттар Профсоюз мүшелерінің бөлімшелерде олардың санына байланысты өкілдіктерін сақтай отырып, кәсіподақ комитеті белгілеген тәртіппен сайланады.
Бастауыш ұйымның төрағасы мен оның орынбасары оның конференциясының лауазымы бойынша делегаттары болып танылады.

6.4. Жиналыс (конференция) бастапқы ұйымның қызметіне қатысты кез келген мәселені шешуге құқылы. Жиналыс (конференция) ерекше құзыретіне:

• бастауыш ұйымның қызметінің басым бағыттарын айқындау;
• кәсіподақ комитетінің, тексеру комиссиясының жұмысы туралы есептерді тыңдау және талқылау;
• ұжымдық шарт жасасу мақсатында жұмыс берушімен ұжымдық келіссөздер жүргізу туралы шешім, ұжымдық шарттың негізгі ережелерін айқындау;
• ұжымдық шарттың орындалуы туралы жұмыс берушінің немесе оның өкілдерінің, кәсіподақ комитетінің тыңдауын;
• бастауыш ұйымның кәсіподақ бюджетін бекіту және оның орындалуын бақылау;
• қорларды, сақтандыру кассаларын құру және т.б., олардың қызметі туралы есептерді тыңдау.

6.5. Бастауыш ұйымда ағымдағы жұмыстарды жүргізу үшін:

• Профсоюздың 30-дан кем мүшесін біріктіретін ұйымдарда проорганизатор;
• Профсоюздың 30 және одан да көп мүшесін біріктіретін ұйым — кәсіподақ комитеті.

6.6.Бастауыш ұйымдардың аумақтық бөлінуі жағдайында тиісті филиалдың шешімі бойынша Кәсіподақ комитеттері төрағаларының кеңестері құрылуы немесе Кәсіподақ өкілі лауазымы енгізілуі мүмкін.

6.7. Кәсіби одақ комитеті жиналыс (конференция) өткізуге тікелей қатысты мәселелерді қоспағанда, бастауыш ұйымның қызметі бойынша барлық мәселелер бойынша шешім қабылдауға құқылы.

6.8.Профкомның шешімі бойынша бастауыш ұйымның құрылымдық бөлімшелерінде кәсіптік топтар, профбюролар (цехкомалар) құрылуы мүмкін.

• бастауыш ұйымның барлық құрылымдарының төменнен жоғарыға сай сайлануы, олардың кәсiптiк одақ мүшелерi мен кәсiптiк одақтың жоғары тұрған органдары алдында жыл сайынғы есеп беруi;
• Профсоюзға ерікті түрде кіру және одан еркін шығу;
• барлық сайлау органдарының жұмысындағы алқалылық, шешімдер мен кәсіподақ тапсырмаларының орындалуына дербес жауапкершілік;
• пікірлер плюрализмі, мәселелерді талқылау кезеңінде талқылау еркіндігі және шешім қабылданғаннан кейін іс-қимыл бірлігі;
• Жоғары тұрған Профсоюз органдарының алқалы түрде қабылданған шешімдері мен шешімдерін орындау міндеті;
• Кәсіподақ тобында кәсіподақ тобының ұйымдастырушысы (профгруппорг), топ активi.
• кәсiптiк бюроға (чеккомаға) төраға, оның орынбасары және кәсiптiк бюро мүшелерi;

6.9.Бастауыш ұйымның жиналысының (конференцияның) шешімі бойынша профбюро (цехко) өзінің бөлімшесі шеңберінде ағымдағы мәселелерді шешу үшін алғашқы ұйымның құқықтары берілуі мүмкін.

6.10.Кәсіподақ комитеті өз жұмыс органдарының құрамын және олардың өкілеттіктерін дербес айқындайды.

6.11.Кәсіподақ комитетінің отырыстары қажеттілігіне қарай, бірақ тоқсан сайын бір реттен кем өткізіледі және егер оған оның мүшелерінің жартысынан астамы қатысса, заңды болып есептеледі.

6.12. Профком өзінің жұмыс берушімен немесе оны білдіретін тұлғалармен қарым-қатынасын әлеуметтік серіктестік және жедел басқарушылық қызметке араласпау қағидаттарына негіздеп, егер осы ретте қолданыстағы заңнама бұзылмаса.

6.13. Профком жиналыстар (конференциялар) арасындағы кезеңде бастапқы ұйымның қызметін ұйымдастырады, олар үшін шешімдердің жобаларын және басқа да құжаттарды, материалдарды әзірлейді, кәсіпорынның (мекеменің, ұйымның) цех және басқа да профорган жұмыстарына басшылық етеді, жоғары тұрған кәсіподақ органдарының жиналыстың (конференцияның) шешімдерінің орындалуын қамтамасыз етеді.

6.14.Кәсіподақ комитеті:

• кәсiпорынға , ұйымға тұрақты және табысты жұмыс қамтамасыз етуге жәрдем көрсетедi;
• кәсiпорынды басқарудың демократиялық принциптерiн құруға ықпал етедi;
• кәсiпорындарда, мекемелерде еңбек және әлеуметтiк экономикалық мәселелер жөнiндегi нормативтiк актiлердi қабылдау туралы жұмыс берушiге немесе оның өкiлдi тұлғасына ұсыныстар енгiзедi, басқару органдары әзiрлеген нормативтiк құжаттардың (акттардың) жобаларын қарайды және олар бойынша өзiнiң пикирын бiлдiредi;
• еңбек ұжымының тапсырмасы бойынша оны жұмыс берушімен немесе оны білдіретін тұлғамен ұжымдық келіссөздер жүргізу және шарт жасасу кезінде Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі Заңында көзделген тәртіппен және осы мақсаттарда ұсынады:
  • Кәсіподақ мүшелерінің ұжымдық шарт жобасы бойынша ұсыныстарын жинауды, оны әзірлеуді жүргізеді, әзірленген жобаны әрбір қызметкерге жеткізеді, келісілген жобаны кәсіпорындардың, ұйымдардың бөлімшелерінде талқылауды ұйымдастырады;
  • жұмыс берушiмен немесе оның өкiлiмен бiрлесiп, бiрдей негiзде ұжымдық келiссөздер жүргiзу үшiн комиссия ұйымдастырады, қажет болған жағдайда татуластыру. Келiссөздер барысында келiспеушiлiктердi шешу үшiн комиссия, өз өкiлдерiне келiссөздер барысында сараптамалық, консультациялық және өзге де көмек көрсетедi;
  • Заңда белгіленген тәртіппен жиналыстар, митингілер, пикеттер, демонстрациялар өткізу, ал қажет болған жағдайда (тараптар арасында келісімге қол жеткізілмегенде) заңнамада белгіленген тәртіппен ұрыстар өткізу арқылы еңбек ұжымы тарапынан Кәсіптік одақтың талаптарына қолдауды ұйымдастырады;
  • еңбекті қорғау және еңбек қатынастары саласындағы заңнаманың сақталуына қоғамдық бақылауды жүзеге асырады;
    -предприятие, ұйымдар қызметкерлерiнiң еңбек жағдайларының жай-күйi мен еңбек қауiпсiздiгiн қамтамасыз етудiң тәуелсiз сараптамасын жүргiзедi;
  • өндiрiстегi жазатайым оқиғалар мен кәсiптiк ауруларды тергеуге қатысады , сондай-ақ оларды өз бетiмен тергеп-тексерудi жүзеге асырады;
  • қолданыстағы еңбек туралы заңнаманы, ұжымдық шарттың шарттарын бұзуға, жаңа еңбек шарттарын белгілеуге немесе қолданыстағы еңбек шарттарын өзгертуге байланысты мәселелер бойынша еңбек дауларын қарауға қатысады;
  • жұмысшылар арасында, ең алдымен, Профсоюз мүшелері арасында жұмыссыздықтың алдын алу шараларын әзірлеуге қатысады, жұмыс берушінің мүмкін жаппай жұмыстан босату туралы уақтылы ақпарат беруін, жұмысшылар қысқартылған жағдайда заңнамада белгіленген кепілдіктердің сақталуын бақылауды жүзеге асырады, өтемақылар, жәрдемақылар төлеуді қадағалайды. Қажет болған жағдайда жұмыс берушіге немесе оның өкіліне жұмыскерлерді босатумен немесе жұмыскерлерді кезең-кезеңімен босатумен байланысты іс-шараларды кейінге қалдыру немесе уақытша тоқтату туралы ұсыныстар қояды. Босатқан қызметкерлердің мүдделерін қорғау үшін белгіленген тәртіппен шаралар қабылдайды;
  • жұмыс уақыты мен демалыс уақытын шешуге, ауысымдық кестелерді бекітуге, жұмыс тізбесін, тамақ алу тәртібі мен орнын, демалыс беру кезегін, демалысды келесі жұмыс жылына ауыстыруды, сағаттан тыс жұмыстарға тартуды және т.б. айқындауға қатысады;
  • еңбекке ақы төлеу жүйелерін және материалдық және моральдық көтермелеу нысандарын әзірлеуге және іске асыруға қатысады , жылдық жұмыс қорытындысы бойынша сыйлықақы және сыйақы төлеу туралы ережелерді бекітуге , еңбек нормаларын қайта қарауға қатысады;
  • қызметкерлердің жекелеген санаттарының еңбегін реттеуге қатысады -сауықтырушы аналарға қосымша үзіліс беру мерзімдері мен тәртібін айқындайды;
  • еңбек туралы заңнаманы және еңбекті қорғау қағидаларын сақтау жөніндегі комиссияларды қалыптастырады , қоғамдық инспекторларды сайлайды;
  • Профсоюз мүшелерінің құқықтары мен мүдделерін қорғау үшін сот органдарына талапкерлік өтініштермен жүгінеді;
  • ұйымның мүшелері үшін тегін құқықтық және консультациялық көмек ұйымдастырады , қажет болған жағдайда бастапқы ұйымның қаражаты есебінен адвокатты , білікті консультанттарды шақырады , сотта және басқа органдарда қорғау үшін өз өкілін бөледі;
  • Кәсіподақ мүшелері кәсіпорынның ардагерлеріне қамқорлық көрсетеді, оларға қажетті көмек көрсетеді, меншік алмасу кезінде олардың мүдделерінің бұзылуын қадағалайды, қажет болған жағдайда оларды кәсіподақ тапсырмаларын орындау үшін тартады;
  • Профсоюз мүшелерінің есебін ұйымдастырады, Профсоюзға қабылдау және Профсоюзға мүшелігін тоқтату кезінде жарғылық нормалардың сақталуын бақылайды;
  • бастауыш ұйым мүшелерінің сын пікірлері мен ұсыныстарын жинауды және іске асыруды ұйымдастырады;
  • Профсоюз мүшелері арасында жалпы қызығушылықты білдіретін мәселелер бойынша олардың пікірлерін анықтаудың басқа әдістерін пайдалана отырып, социологиялық сауалнамаларды ұйымдастырады және жүргізеді;
  • Профсоюз мүшелерінің еңбек , әлеуметтік-экономикалық және басқа да құқықтары мен мүдделерін қорғаудағы кәсіби одақтың рөлі туралы ұйым мүшелері арасында түсіндіру жұмыстарын жүргізеді;
  • Профсоюз мүшелері арасында таратылуын ұйымдастырады,
    ұйымның, кәсіпорынның, өңірдің, елдің әлеуметтік-экономикалық жағдайы туралы сенімді ақпарат беретін құқықтық және экономикалық білімдер ұжымына;
  • бастауыш ұйымның кәсіподақ бюджетін бекітеді және оның орындалуын бақылауды жүзеге асырады.

6.15. Төрағасы:

• бастауыш ұйымның жұмыс берушімен, басқа органдармен қарым-қатынастарында өкілетті өкілі болып табылады; -кәсіптік комитет пен кәсіподақ жиналысының (конференциясының) құзыретіне жатпайтын жедел мәселелерді өз бетімен шешеді;
• Кәсіподақ комитетінің және жалпы жиналыстың (конференцияның) мәселелерін пысықтау және шешімдерін дайындау үшін уақытша комиссияларды, жұмыс топтарын құрады, Кәсіподақ комитетінің жұмысына сарапшыларды, мамандарды, кәсіподақ белсенділерін тартады;
• кәсіптік комитет отырыстарын шақырады және жүргізеді, ұжымдық шарттарға қол қояды;
• кәсiп комитетiнiң штат қызметкерлерiнiң жұмысына басшылық жасайды;
• таңдап алынған активті оқытуды , оған нұсқау беруді ұйымдастырады;
• ақша операцияларын жүзеге асырады , кәсіподақ комисісімен келісім бойынша шарттар жасайды;
• кәсiптiк одақ оқу орындарында, курстарда, семинарларда оқу және кәсiпкерлiк бiлiктiлiгiн арттыру құқығын пайдаланады;
• Профсоюз мүшелерінің келісімімен, олардың жеке өтініштері болған жағдайда әкімшілікпен келісім негізінде, мүшелік жарналарын қолма-қол ақшасыз төлеу және оларды Профсоюз Жарғысында белгіленген мөлшерде өзінің тиісті филиалының шотына аудару туралы мәселені шешеді;
• жарғылық талаптардың орындалуына дербес жауапты.

6.16. Кәсіподақ комитетінің мүшелері және олар уәкілеттік берген басқа да тұлғалар Қазақстан Республикасының » Кәсіподақ одақтары туралы » Заңына сәйкес:

• кәсіпорындағы, мекемедегі цехтарға, бөлімдерге және басқа да жұмыс орындарына кедергісіз бару және қарау;
• әкiмшiлiктен тиiстi құжаттарды, мәлiметтердi, жалақы бойынша есеп айырысуды және т.б. сұрау салу.

6.17. Кәсіпорынды мемлекетке жатқызу және жекешелендiру кезiнде кәсiптiк комитет:

• өз өкілін жекешелендiру жөнiндегi комиссияның құрамына және жаңадан құрылатын мемлекеттiк емес кәсiпорынның басшы органдарының құрамына енгiзуге қол жеткiзедi;
• Кәсіби одақтың жекелеген мүшелерінен еңбек ұжымы үшін заңнамада көзделген жеңiлдiктердiң сақталуына қоғамдық бақылауды жүзеге асырады, олардың құқықтары мен мүдделерiн жан-жақты қорғайды.

6.18-і.Кәсіподақ комитеті өз жұмысында жиналысқа (конференцияға) және жоғары тұрған кәсіподақ органдарына есеп береді, жыл сайын өзінің жұмысы туралы бастапқы ұйым мүшелеріне есеп береді, белгіленген мерзімдерде тұрақты түрде, Статистикалық және қаржылық есептілікті Кәсіподақтың тиісті филиалына ұсынады.

6.19-ға дейін.Бастауыш ұйымның сайлау органдары (профгруппы, профгруппа, профбюро, проорганизатор, профком) өкілеттіктерінің мерзімі 5 жыл.

6.20.Бастапқы ұйымдарда есептер мен сайлауды өткізу туралы шешімді Кәсіподақ одағының тиісті филиалы қабылдайды. Кәсіподақ топтарында есептер мен сайлауды өткізу туралы шешімді Кәсіподақ бюросы Кәсіподақ комитеті қабылдайды.

6.21.Егер Шартта өзгеше көзделмесе, кәсіподақ жиналысының, конференцияның, сайлау органдарының отырысының шешімі, егер жиналысқа қатысқан ұйымның мүшелерінің, конференцияның делегаттарының, сайлау органының мүшелерінің жартысынан астамы дауыс берсе, қабылданды деп есептеледі.

6.22.Проорганизаторды және бастапқы ұйымның төрағасын, кәсіподақ комитетінің мүшелерін сайлау кезінде дауыс беру тәртібі мен нысанын жиналыс (конференция) айқындайды.

6.23.Басқа кандидаттарға қарағанда ең көп дауыс алған және жиналысқа қатысушылардың, конференция делегаттарының, олардың жұмысына қатысқан кәсіпорын комитеті мүшелерінің дауыстарының жартысынан астамы, кворум болған жағдайда, таңдалған деп есептеледі.

6.24.Қажет болған жағдайда кәсіптік комиссия құрамына сайлау немесе мерзімінен бұрын сайлау өткізілуі мүмкін.
Кәсіподақ комитетінің сайлауы оның құрамын ішінара жаңарту қажет болған жағдайда өткізіледі.
Мерзімінен бұрын сайлау бастауыш ұйымның төрағасы, кәсіподақ комитетінің мүшелері өкілеттіктерін мерзімінен бұрын тапсырған кезде немесе жоғары тұрған кәсіподақ органының шешімі бойынша кәсіподақ комитетінің, төрағаның жұмысы қанағаттанарлықсыз болған жағдайда, олар кәсіподақ Жарғысын қатаң бұзған жағдайда өткізіледі.